Page 282 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

tiều vấn đáp nghiêm khắc trừng trị những thầy lang,

thầy chùa, thầy pháp gian dối hại người... Nguyễn
Đình Chiểu đã phát biểu trực diện quan niệm của
ông về “quả báo” như sau:

Coi cậu “thiện ác đáo đầu”,

Lành đâu chẳng trả, dữ đâu chẳng đền.

Người tua xét lại hai bên,

Ít lành nhiều dữ chẳng nên trách trời. (368)

Niềm tin của Nguyễn Đình Chiểu vào thắng lợi
cuối cùng của chính nghĩa, cũng như quan niệm của
ông về “quả báo” bắt nguồn từ tâm lý của quần chúng
lao động. Dưới chế độ phong kiến, họ bị áp bức, bị

đày ải và chà đạp đến cùng cực. Họ đã nhiều lần
vùng dậy phản kháng và giành được những cái thiện
nho nhỏ nhưng rồi đâu lại vào đấy. Chính vì thế mà,
từ hàng ngàn năm, mong muốn được giải phóng đối

với họ là một khát vọng không bao giờ nguôi. Họ
mong muốn những người “ở hiền lại gặp lành”, tuy
trải nhiều gian nan, cuối cùng vẫn được vinh hiển và
chính nghĩa nhất định sẽ thắng. Hành trạng của
những nhân vật như: Tống Trân, Cúc Hoa, Hoàng

Trừu, Lý Công, Thoại Khanh - Châu Tuấn v,v...

| 282