Page 279 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

những ràng buộc của cái thứ Nho giáo đã trở nên hủ

bại dưới chế độ phong kiến già cỗi của miền Bắc.

Trong kho tàng văn hóa cũ, họ ưa thích những
tấm gương trung liệt, anh hùng. Họ ham đọc những
truyện về Đơn Hùng Tín, Uất Trì Cung, Tống Giang
v.v... Những cái gì của Nho giáo còn được giữ lại
trong con người họ thì phải thích hợp với những nhu

cầu đạo đức mà cuộc sống mới đang đòi hỏi. Những
đức tính như: cần cù trong lao động, dũng cảm trong
chiến đấu, tình nghĩa trong đời sống vốn là truyền
thống lâu đời của dân tộc thì lại càng được phát huy

cao độ. Bên cạnh đó, là những phẩm chất mới được
nảy nở và ngày càng rõ nét như: thẳng thắn, bộc
trực, dứt khoát, và nổi bật lên là tinh thần nghĩa
hiệp. Thấy việc nghĩa đáng làm thì không hề ngần
ngại hy sinh. Đó là những tính cách truyền thống rất
sâu đậm đã thể hiện tập trung ở Nguyễn Đình Chiểu

suốt cuộc đời ông.

Chính vì thế mà, từ trong thơ văn của Nguyễn
Đình Chiểu đã luôn luôn tỏa sáng một tinh thần lạc
quan, lòng yêu quý nhân dân, niềm tin sâu sắc ở
thắng lợi của chính nghĩa, ở tài năng và đạo đức của

con người. Điều đó thể hiện sâu sắc ở một loạt những

279 |