Page 15 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Nhưng cũng từ thời Lý trở đi, do yêu cầu xây
dựng một bộ máy nhà nước phong kiến hoàn chỉnh

và yêu cầu phát triển văn hóa của một quốc gia độc
lập, một nền giáo dục theo kiểu Nho học đã xuất hiện
trên đất nước ta. Vua Lý Thánh Tông cho xây Văn
miếu, lập Quốc tử giám và mở khoa thi đầu tiên ở
Thăng Long. Tiếp đó, việc học hành và thi cử ngày
càng được đẩy mạnh. Các kỳ thi nho học xen lẫn với
các kỳ thi Tam giáo dần đến được mở đều đặn dưới
các triều đại Lý Trần, do đó đã đào tạo ra hàng loạt

trí thức, làm cho đội ngũ trí thức nước ta trở nên
đông đảo. Với một đội ngũ trí thức như vậy, thời Lý
Trần đã tạo ra nền “văn minh Đại Việt”, trong đó
văn hóa tư tưởng, khoa học nghệ thuật đều có những
bước phát triển rõ rệt. Điều đó gắn liền với công lao
của một tầng lớp trí thức Việt Nam đã xuất hiện. Họ
không còn là người trí thức tập thể hòa lẫn trong các
thành viên của xã hội. Sự phân công giữa lao động
trí óc và lao động chân tay đã rõ ràng, Khái niệm
người trí thức không phải để chỉ tất cả mọi người biết

chữ mà là chỉ một tầng lớp người có trình độ học vấn
nhất định do ngành giáo dục chuyên nghiệp của xã
hội đào tạo ra, hoặc do công phu tìm tòi học hỏi của
bản thân họ. Ở họ, ngoài sự hiểu biết trực tiếp do
kinh nghiệm của chính mình còn có sự hiểu biết gián

15 |