Page 20 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

hy sinh, mà còn là kết quả của cuộc chiến đấu đầy

mưu trí và sáng tạo của nhân dân, cuộc chiến đấu
đòi hỏi trí thức và đã tạo ra trí thức.

Đặc điểm thứ hai của xã hội Việt Nam, không
kém phần quan trọng là việc chống thiên tai để bảo
vệ sản xuất, bảo vệ cuộc sống yên lành của nhân dân.

Kho tàng vô tận của các truyền thuyết lịch sử,
truyện dân gian, và nhất là ca dao tục ngữ đã cho

thấy người Việt Nam sản xuất ra lúa gạo và những
sản phẩm nông nghiệp như thế nào trong hoàn cảnh
thiên tai, mất mùa thường xuyên xảy ra. Hết bão lụt,
lại đến hạn hán hoặc sâu bệnh phá hoại sản xuất.
Tìm mọi cách để ngăn chặn lũ lụt, hoặc “vắt đất ra

nước thay trời làm mưa”, đó là khí phách anh hùng
của nhân dân ta trước mọi sự tàn phá của thiên nhiên.

Trồng lúa nước trong hoàn cảnh này là một công
việc cực kỳ gian khổ và khó khăn. Nó đòi hỏi không
những thái độ cần cù lao động mà còn phải có tinh
thần tìm tòi sáng tạo. Ngay từ thời Lý, Trần, nó đã

hướng trí tuệ Việt Nam vào việc đắp đê và quản lý
đê. Nhiều đoạn đê quan trọng của các con sông chính
đã được đắp ngay từ thời ấy. Sau đó, nhiều cuộc bàn

| 20