Page 177 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

thuyết này”. Năm Nhâm Thìn tức là năm 1832 - nếu

ông có đủ hai kỷ tức 24 tuổi (tính theo âm lịch) thì
tức là ông sinh năm Kỷ Tỵ, Gia Long thứ 8 (1809).

Làng ông cách Hà Nội 17 cây số về phía đông
trước đây vốn là nơi làm ăn buôn bán phát đạt và học
hành thi cử dễ dàng. Từ xưa, ở đây đã có nhiều người
nổi tiếng về thơ văn và đỗ đạt. Nguyễn Huy Bá đỗ

tiến sĩ làm thượng thư, Nguyễn Huy Cận đỗ hội
nguyên đời Cảnh Hưng. Họ Cao cũng có nhiều người
nổi tiếng như Cao Dương Trạc đỗ tiến sĩ, làm thượng
thư thời Lê Trung Hưng, Cao Huy Diệu đỗ hương

cống đời Gia Long, làm Tư nghiệp Quốc tử giám...
Đồng thời với Cao Bá Quát cũng có Cao Huy Tố, Cao
Xuân Nguyên đỗ cử nhân.

Ông thân sinh ra Cao Bá Quát không đỗ đạt gì,
nhưng là một nhà nho danh tiếng. Ông hướng con cái
vào con đường khoa cử và hy vọng rất nhiều ở các

con. Ông chọn hai tên trong tám kẻ sĩ đời Chu đặt
tên cho hai đứa con sinh đôi của mình, Bá Đạt và Bá
Quát , là muốn cho hai con sẽ trở thành những bậc
1

1 Thiện Vị tử trong Luận ngữ nói: Nhà Chu có 8 kẻ sĩ: Bá Đạt, Bá
Quát, Trọng Đột, Trọng Hốt, Thúc Dạ, Thúc Hạ, Quý Tùy, Quý Oa -
8 người đó đều là hiền sĩ đời Chu và đều là bốn cặp sinh đôi.

177 |