Page 181 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Ông thương vợ, sống trong cảnh nghèo khổ và

tưởng tượng lúc trở về gia đình bước qua cửa vào
nhà, có lẽ chính là lúc vợ đi giã gạo thuê cho hàng
xóm. Thời gian đi hiệu lực ở Batavia khi Cao Bá
Quát nhìn đôi vợ chồng người Anh trìu mến nhau,

người chồng nâng niu rót sữa cho vợ uống, ông đã
không lên giọng đạo đức phong kiến để phê phán mà
còn nói: “Các người yêu nhau, đâu biết ta đang ở
cảnh biệt ly”. Ông thường nói đến tình chung thủy.
Ông muốn người ta nên bắt chước Tràng Khanh hát
khúc “Bạch đầu ngâm” ở lại với người vợ già còn hơn

là đi đeo đuổi những mối tình không chính đáng.

Cao Bá Quát rất yêu quý những bạn bè “một
ngày trăm lần nhớ bạn” (Bài số 135). Ông nhớ Miên
Thẩm, ví mình như Mao Toại đối với Bình Nguyên
quân. Ông nhớ Phương Đình, có đêm tưởng bạn đang
ngồi một mình ngâm thơ trong một căn gác lạnh lẽo.

Ông nhớ Tuần Phủ, người bạn đã tin ông, hiểu ông,
nhìn ông bằng cặp mắt xanh, nên ông cũng đáp lại
bằng một “tấm lòng son không bao giờ phai lạt” (Bài
số 140).

Cao Bá Quát có một tấm lòng yêu quý đặc biệt
đối với quê hương. Cây gạo ở đầu làng Phú Thị đã

181 |