Page 200 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Có lúc Cao tự coi mình như Văn vương bị giam
trong ngục “Dữu Lý” của vua Trụ tàn ác, hoặc như

thanh gươm long tuyền nọ vùi sâu dưới nhà ngục ở
Phong Thành mà đêm đêm vẫn tỏa lên ánh sáng.

Sau gần 3 năm bị tra tấn giam cầm, ông được
định tội. Người thân thích đến thăm hỏi, ông chỉ ngồi
chống tay vào cằm mà chẳng nói. Nói gì được? Những
mơ ước thời thanh niên hoàn toàn sụp đổ, không còn
cái mộng tưởng làm một “bầy tôi giỏi” của một ông

“vua hiền” nữa.

Sau khi được định tội, triều đình tạm tha cho
Cao Bá Quát và cho đi xuất dương hiệu lực trong
phái đoàn do Đào Trí Phú làm trưởng đoàn, Trần Tú
Dĩnh làm phó đoàn .
1
Ngồi trên thuyền, giữa trùng dương rộng lớn, ông
lại cảm thấy trong lòng đầy hào hứng, hùng khí lại

ngùn ngụt như xưa:

1 Ở triều Nguyễn, đối với một người có thể sử dụng mà không may
mắc tội thì nhà vua thường tạm tha và phân đi đến một đồn quân
nào đó phục dịch để chuộc tội. Đó là hình thức “quân tiền hiệu lực”.
Hoặc khi có một phái bộ nào xuất dương đi giao thiệp với nước ngoài
thì những phạm nhân ấy cũng được đi theo phục dịch để lấy công
chuộc tội, gọi là “dương trình hiệu lực”. Cao Bá Quát cũng được xử
trí theo những “đặc ân” đó.

| 200