Page 205 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Lúc này về cũng như mọi lần khác thất bại ra về,

càng gần tới nhà ông càng cảm thấy đau xót và vô
vàn quyến luyến quê hương, không ngờ đi bao lâu
nay trở về, mái tóc đã bơ phờ rồi:

Điếm cây gạo đó sương vừa ngót

Hồ Ngựa trời đây nắng chửa hoe.

(Bài số 57)

Ông dùng dằng không bước lên được, chỉ vì đi
không lại về không. Lòng hăng hái khi xưa, đã tiêu
tan một nửa. Nửa mẫu ruộng cũ để cho cỏ mọc. Thân
thích mỗi ngày một thưa dần, chưa bao giờ làm được

một bữa ăn mời mọc... “Chỉ vì ta mải theo đuổi ngọc
khuê, thao ấn nên đã làm đường rồi. Từ nay sẽ sửa lại”.

Ông về nhà chuyến này ở tại Thăng Long cùng
với vợ con. Trước đây ông vốn ở phố Đình Ngang (nay
gần phố Nguyễn Thái Học). Năm ông 24 tuổi vào
kinh thi hội, thì bà Cao ở nhà đã xin phép bố chồng

sửa lại một ngôi nhà gần Cửa Bắc về phía đông hồ
Tây và hồ Trúc Bạch. Về đây ở, ông hằng ngày đi dạo
ngắm cảnh hồ Tây và cảnh đẹp của đất nước. Cũng
trong dịp này ông thường xướng họa với Nguyễn Văn
Siêu, Trần Văn Vi, Diệp Xuân Huyên, v.v... Thơ ông

205 |