Page 202 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

nghĩ này còn được nêu lên trong bài ông đề tập “Yên

đài Anh ngữ” của Bùi Ngọc Quỹ. Ông này đã đi sứ
nhiều nước và học được nhiều điều mới lạ. Cao tự
trách mình: “Đáng phàn nàn cho ta chỉ đóng cửa mà
gọt giũa câu văn, lải nhải nhai từng câu từng chữ, có

khác gì con sâu đo, muốn đo cả trời đất”.
Phái đoàn của ông đi In-đô-nê-xi-a và Cam-

pu-chia. mục đích chủ yếu là đem đường bán cho
nước ngoài để mua sắm những hàng xa xỉ cho triều
đình. Ra nước ngoài, ông đã thấy đời sống của người
Tây phương, lại thấy cảnh người da đen kéo xe cho

người da trắng, Ông cũng phần nào nhận thức được
sự phát triển của các nước Tây phương và nguy cơ bị
xâm lược của các nước Á Đông. Lòng yêu nước được
kích thích, ông càng nhìn rõ hơn sự nhu nhược và bất
lực của triều đình, tin tưởng ở sức mạnh phản kháng
của nhân dân trước nạn ngoại xâm.

Trong bài Hồng mao hỏa thuyền ca ông đã miêu
tả con tàu không buồm, không chèo, không người đẩy
mà đi ngang, chạy ngược, nhanh như ngựa phi, khói
phun ngùn ngụt, sóng tung toé ầm ầm như sấm.
Nhưng ông đã kết luận, đầy khí phách, cảnh cáo còn

tàu đừng chủ quan, bởi sóng nước ở bể Đông không

| 202