Page 224 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

không có. Nhưng xem cách họ dùng phong, hoa,

tuyết, nguyệt như thế nào? Thí dụ bài Bắc phong kỳ
lương là mượn gió bắc rét buốt mà phúng thứ bọn
bạo ngược; bài Vũ tuyết kỳ phi là tả mưa tuyết bay,
nhưng chính là tả đời sống gian khổ của binh sĩ biên

phòng; bài Đường đệ chi hoa là mượn cánh hoa
đường đệ dựa dẫm vào nhau mà khuyên anh em
đoàn kết một lòng; bài Thái thái phù dĩ tuy nói là
khen cỏ phù dĩ, nhưng kỳ thực là miêu tả niềm vui
sướng của người phụ nữ khi sinh con đẻ cái. Những
bài thơ đó đều không phải đơn thuần tả phong,

hoa, tuyết, nguyệt mà là phản ánh sâu sắc đời sống
xã hội”.

Cũng như Bạch Cư Dị, Cao Bá Quát không làm
những bài thơ suông về phong, hoa, tuyết, nguyệt.
Nhưng Cao cũng không ngừng lại ở tính chất ngụ ý
của thơ tả thiên nhiên. Đối với Cao, thơ còn phải

đi vào chiều sâu của tính tình, cái mà Cao gọi là
tính linh.

Hãy xem Cao Bá Quát làm thơ Trăng. Khi Sóng
Hồng tưởng nhớ đến Cao Bá Quát, đã từ mảnh trăng
trong sáng kia mà liên hệ tới tinh thần phản kháng

của Cao đối với triều đình nhà Nguyễn.

| 224