Page 221 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Thái độ cương trực không luồn cúi của ông khiến

cho vua quan triều Nguyễn không thể nào ưa ông
được. Cuối cùng bọn chúng đã đày ông đi xa, cho ông
làm chức giáo thụ phủ Quốc Oai.

Ông ra đi, Miên Thẩm, người bạn thơ và người
tri kỷ của ông đã tặng cho ông một tập thơ và yêu
cầu ông đề một bài tựa. Lúc ấy vào mùa hè năm 1850

(Tự Đức thứ ba). Sau mấy chục năm làm thơ, qua
kinh nghiệm của mình và của bè bạn, suy nghĩ của
ông về thơ đã chắc chắn và sâu sắc. Ông vui lòng viết
hai trang giấy đề vào cuối tập thơ của Miên Thẩm. Ý

kiến ngắn ngủi nhưng thực sự là một bản tuyên ngôn
về thơ.

Theo ý ông thì cái lối học khoa cử từ mấy trăm
năm nay đã làm hỏng thơ của ta đi rất nhiều. Những
ý đậm đà và lời trong sáng theo kiểu Phong, Nhã của
Kinh Thi hầu như không còn nữa. Trong vòng mấy

chục năm qua những người làm thơ đua nhau xuất
hiện. Nhưng họ đều mắc phải nếp sáo cũ, ít người
thoát ra được.

Ông phân ra ba loại người làm thơ. Loại kém cỏi
bằng lòng một cách dễ dãi với những bài thơ tầm
thường. Loại có hào khí lại mắc bệnh “nuốt sống bắt

221 |