Page 274 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

“Đui mù thế ni” còn làm gì được nữa? Bao năm

từng mơ màng, sự nghiệp giúp nước giúp dân giờ đây
không còn hy vọng gì nữa:

Đã cam chút phận dở dang,

“Tri quân” hai chữ mơ màng năm canh.

Đã cam lỗi với thương sinh,

Trạch dân hai chữ luống doanh ở lòng. (166)

Nguyễn Đình Chiểu ít nói đến bản thân, ít nói
đến cái buồn của chính mình, nhưng người ta lại
thấy chính cái buồn của ông ở Ngư Tiều vấn đáp, ở
Lục Vân Tiên, ở Dương Từ Hà Mậu, cái buồn của
người không thể theo đuổi con đường thi cử để phò

vua giúp nước.

Cái buồn trong hoàn cảnh này có thể làm ngã
gục nhiều người. Nhưng Nguyễn Đình Chiểu với nghị
lực phi thường đã vượt qua mọi thử thách. Với sự cố
gắng liên tục, ông đã khắc phục được tất cả những
khó khăn ghê gớm để từ một kẻ đui mù trở thành

một người hữu ích cho xã hội.

Chính lúc này, nhân dân đã giúp đỡ ông, tiếp sức
cho ông với tất cả sự thành tâm và thương mến.

| 274