Page 472 - Miền Nam giữ vững thành đồng Tập III

kiểm duyệt sẽ “gặp vô số oan hồn tác phẩm và những thi
hài nghệ thuật trên khắp cánh đồng văn hóa”.

Qua khỏi ải kiểm duyệt rồi, đến tình hình ấn loát rất
nguy, không phải vì lẽ rằng ở Sài Gòn, ở Huế thiếu nhà
in, thiếu giấy, mà ở lẽ thống trị của độc quyền tư bản. Vũ
Hạnh tố giác: “Thực ra bọn buôn bán giấy ở cái kinh thành
văn hóa này đây không thể đếm quá 3 người; thế mà tổ
chức của chúng quá đỗi chặt chẽ, hướng đi của chúng quá
sức khôn ngoan đến độ những người chủ trương văn hóa
cũng không thấy chúng là người chủ trương văn hóa”.
Trừ số sách gọi là văn nghệ được nhà tâm lý chiến ủng
hộ, còn thì mọi sự xuất bản đều khó khăn lắm. Nhà xuất
bản từ chối tác phẩm vì tác phẩm phần nhiều bán không
chạy. Một số ít nhà văn tự in sách. Hầu hết thơ đều quay
bằng rônêô để biếu nhau. Văn chương hạ giá hết sức.
Nguyễn Hiến Lê bực tức: “Có hàng chục, hàng trăm nhà
cầm bút bỏ ra 3, 4 tháng, có khi 2, 3 năm, cặm cụi viết,
viết đến ho lao, đau bao tử, đau gan, loạn óc, mất ngủ, để
rồi không bán được tác phẩm hoặc có may mắn bán được
thì chỉ nhận được một số tiền không đủ để mua thuốc
uống”. Vũ Hạnh than: “Viết một tác phẩm 3 tháng mới
xong, năn nỉ bán 5.000 bạc, không đủ nuôi một thằng
cơm một gia đình có 6 miệng ăn khiêm tốn; mà đó là
“văn tài”, là kẻ “có tên tuổi”, còn biết bao nhiêu nghệ sĩ
chết không có mảnh đất chôn, bao nhiêu người quằn quại

472 MIỀN NAM GIỮ VỮNG THÀNH ĐỒNG (TẬP III)