Page 467 - Miền Nam giữ vững thành đồng Tập III

vô trách nhiệm đối với chế độ, ta đã trao toàn quyền cho
họ...; nói khác đi, nếu ta không muốn độc tài, không đớn
hèn, thụ động, thỏa hiệp, đấu tranh, thì không bao giờ có
chế độ độc tài. Nếu có, như đã xảy ra trong 9 năm đau
buồn, thì chúng ta cũng đều có một phần trách nhiệm
không nhỏ”. Ông Hương Tử, trong Bách khoa (3-1964)

so sánh tâm trạng bị xích của nhà văn công khai miền
Nam với mặc cảm bị xích của con chó trong bài “Con
chó tuột xích” của P.L. Courrier de Méré: con chó quen
quá với cái tình trạng bị xích cho đến đổi khi xích tuột đi
nó cũng không biết thừa tự do để làm gì hết, mà lại nhớ
nhung cái chiếc xích trên cổ! Còn ông Vũ Hạnh thì khi
tranh cãi với Phạm Đình Ái, cho rằng trong số nhà văn
công khai ở miền Nam, cũng có một vài “con dê của ông
Séguin”. Có một vài con thì cũng đúng thôi!

Kiểm điểm như có phần thực tình, song đối với chế
độ quân phiệt Nguyễn Khánh, Nguyễn Cao Kỳ, thái độ
của nhiều nhà văn nghệ công khai ở Sài Gòn vẫn là “giải
nhiệm tinh thần”, chấp nhận hơn là phản ứng, một vài
kiến nghị yêu cầu tự do xuất bản rơi tõm trong cái giếng
sâu quên lửng của bản thân những người làm kiến nghị.

Văn nghệ sĩ công khai đối với ngụy quyền như thế.
Mà ngụy quyền là phản quốc, phát xít, cho nên văn nghệ
ca tụng nó không thể không gặp bế tắc về đề tài, không

LƯỢC SỬ ĐỒNG BÀO MIỀN NAM
ĐẤU TRANH CHỐNG MỸ VÀ TAY SAI 467