Page 470 - Miền Nam giữ vững thành đồng Tập III

người ta đối diện với những vấn đề quyết liệt day dứt
tâm hồn đến mức cao độ thì trong tác phẩm người ta thấy
những bóng ma dĩ vãng hiện về và sự rung cảm cách bức
đến mức nhạt nhẽo chỉ khiến ngáp dài. Có thể nói rằng
hầu hết tác phẩm không có sức nóng ban ngày mà chỉ
có hơi lạnh về khuya và ít gió chiều thoang thoảng. Tác
phẩm không có bề sâu, chỉ có bề mặt như một chất dầu
đóng váng trên nước, óng a óng ánh nương theo sức chói
mặt trời. Tác phẩm không có trọng lượng, chỉ là một mớ
nhẹ tênh mà hơi thở phào của người chủ tiệm có thể bắn
tung hàng loạt ra ngoài vỉa hè”!

Đó là về nội dung và giá trị của tiểu thuyết, truyện.
Còn về thơ thì nhà phê bình vừa kể trên đồng ý với các
nhà phê bình khác rằng “chưa có những bài thơ mà người
ta truyền đọc cho nhau... Những bài xây dựng công phu
cũng chỉ là những thứ kiến thức hình thức với những suy
tư riêng rẽ đầy những cố gắng cầu kỳ không làm xao động
được ai, trừ tác giả. Đây là chưa kể nhan nhản những bài
thơ xưa không ra xưa, nay không ra nay, lai Tây, lai Tàu,
lai Đức và những bài thơ đầy những sáo ngữ, những ước
lệ của những khối óc cần đem tĩnh dưỡng ở tại bệnh viện
Biên Hòa (nhà thương điên)”. Trước 1959, sang 1960 dẫn
đến 1965, năm nào tổng kết về thơ, các cây bút phê bình
cũng nói bằng cách khác, một ý như sau: “Chỉ có uể oải,
an nhàn, trụy lạc, đau khổ, bùn lầy của tâm hồn, gai góc

470 MIỀN NAM GIỮ VỮNG THÀNH ĐỒNG (TẬP III)