Page 468 - Miền Nam giữ vững thành đồng Tập III

thể không bị nhân dân khinh khi, phản đối. Bế tắc của
văn nghệ sĩ công khai trong những năm qua một phần
khác là do thái độ của họ đối với hiện thực ở miền Nam.
Cô Phương Thảo nhận thấy “một số văn nghệ sĩ cũ trước
những hiện tượng biến đổi đòi hỏi cái nhìn cụ thể và tổng
quát hơn, vẫn bằng lòng với phương thức văn nghệ đặt
bản doanh ở phòng trà, khách sạn, quan niệm sự sáng tác
như là một cách nhắc nhở quần chúng đừng quên cái tên
mình”, “những cái cảnh hằng ngày, cố gắng cũng như
bất lực, hy vọng cũng như đau khổ không được nói đến,
cho nên tác phẩm không có giá trị truyền cảm thực sự
mà chỉ là sự phiêu lưu trong cái thế giới chập chờn nửa
mộng nửa thực”. Hơn nữa, trong khi xa rời cái thực tại
mà họ đang sống, họ lại quay sang cái thế giới văn nghệ
tư sản phương Tây theo đổi những triết lý sa đọa vừa mới
mọc đã bắt đầu tàn lụi: các hình thái lạc hậu nhất của chủ
nghĩa hiện sinh. Từ 1964, chiến tranh ác liệt thêm, Mỹ -
ngụy bị dồn vào một số thành phố và vùng phụ cận thành
phố, các đường giao thông trên bộ đều bị cắt đứt, thì nhà
văn ở Sài Gòn càng xa thực tế, mà ngay cái thực tế ở đô
thị trước mặt họ, họ cũng cứ xa. Tin sách số 43 có đoạn
nhận xét của Trường An và Y Linh:

“Tình thế bất an của đất nước biến thành phố Sài
Gòn thành một cù lao, mỗi nhà cầm bút do đó trở thành
một kẻ trùm chăn mà tìm cảm hứng và đề tài; có người hé

468 MIỀN NAM GIỮ VỮNG THÀNH ĐỒNG (TẬP III)