Page 125 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

với sự hình thành các quan điểm triết học và xã hội

học của Lê Quý Đôn. Tôi nghĩ nên coi lại ý kiến nói
rằng: “Lê Quý Đôn là người đầu tiên không chỉ biết
tư tưởng Nho giáo mà còn phủ định tư tưởng Nho
giáo trên lập trường của Phật giáo và Lão giáo”.

Tư tưởng Tam giáo đồng nguyên đã tồn tại ngay
từ buổi đầu khi đất nước ta giành được độc lập. Các

kỳ thi Tam giáo đã được tiến hành ngay từ đời nhà
Lý. Bàn về Phật giáo không phải chỉ có Trúc Lâm
tam tổ thời Trần. Tiếp thu sâu sắc tư tưởng Lão
Trang không chỉ một mình Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Ngay ở thế kỷ 18 của Lê Quý Đôn, bàn về cả Tam
giáo không chỉ ở cha con Ngô Thì Sĩ, Ngô Thì Nhậm,
tin đạo giáo đến mức u mê không chỉ mình tể tướng
Nguyễn Hoàn... Ngày nay, vấn đề người trí thức Việt
Nam trong mối quan hệ với Nho giáo, Phật giáo và
Đạo giáo vẫn tiếp tục là đề tài khoa học rất lý thú mà

chúng ta sẽ còn mất nhiều công phu để tìm hiểu và
trao đổi.

Có ý kiến đã đề cập tới quan điểm Lê Quý Đôn về
bản thể luận và nhận thức luận. Với tinh thần suy
nghĩ độc lập và sáng tạo, tác giả đã nêu lên những ý

kiến độc đáo của Lê Quý Đôn về khí và lý, gạt bỏ

125 |