Page 122 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

lực mà làm điều chức phận nên làm để thỏa lòng

bề trên, ban ơn dân chúng”... (trích lời tựa Phủ biên
tạp lục).

Qua Kiến văn tiểu lục, Phủ biên tạp lục, Vân đài
loại ngữ, chúng ta tìm ở đấy những kiến thức cực kỳ
phong phú của Việt Nam. Đọc chương Phẩm vật

trong Vân đài loại ngữ, chúng ta đã thấy Lê Quý Đôn
biết đến 201 thứ lúa. Ông còn khuyên các nông gia
những việc làm cụ thể: “phép làm cho tốt ruộng, thì

nên trồng đậu xanh trước đã, thứ đến đậu nhỏ và
vừng, các thứ ấy trồng vào tháng 5, tháng 6. Đến
tháng 7 tháng 8 (thu hoạch xong) cày lật úp xuống,
làm ruộng trồng lúa cho mùa xuân năm sau, thì mỗi

mẫu thu được 10 thạch thóc. Những cây đậu và vừng
bừa cày lên như thế, sẽ bón cho ruộng tốt ngang với
bón phân tằm hay phân người.

Những kiến thức, những kinh nghiệm, những
cách thức làm ăn thiết thực như thế đã tràn ngập

trong nhiều tác phẩm của Lê Quý Đôn. Chỉ nói riêng
về cuốn Phủ biên tạp lục, chúng ta đã thấy công phu
của Lê Quý Đôn như thế nào, đối với điều tra nghiên

cứu về mọi mặt của đời sống xã hội.

| 122