Page 132 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

chết. Đằng sau những lời nhận xét mơ hồ ấy, con

người thật của ông chưa bao giờ được rõ nét.

Ngày nay, dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác -
Lênin và từ những tài liệu chính xác của lịch sử,
chúng ta đã dần dần có đầy đủ cơ sở để nhìn lại toàn
bộ cuộc đời ông và trả lại cho ông cái chân giá trị của
một người trí thức lỗi lạc, đã có những cống hiến rất
lớn cho dân tộc mình trên mọi lĩnh vực chính trị,

quân sự, ngoại giao, triết học và văn học.

Ông để lại một di sản văn học đồ sộ gồm trên 600
bài thơ và 15 tác phẩm lớn.

Qua những trang sách cũ, đọc lại thơ văn ông,
chúng ta thấy nổi lên những nét rất đậm đà và rực rỡ
về toàn bộ cuộc đời ông. Ta càng hiểu thêm những
khát vọng lớn lao, những suy nghĩ thầm kín, những
tâm sự đau thương phản ánh con người ông từ chiểu

sâu của tâm hồn. Thơ văn ấy là một bức tranh tuyệt
đẹp vẽ lại cuộc đời ông, người đã đem hết trí tuệ và
tài năng chiến đấu cho lợi ích của nhân dân, cho đạo
lý của cuộc sống, cho vinh dự của Tổ quốc, cho phẩm
giá của con người.

Trong bài tựa tập Ngô gia văn phái, Phan Huy
Ích đã hết lời ca ngợi gia đình nhà vợ mình và so

| 132