Page 133 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

sánh với gia đình Tô Đông Pha nhà Tống. Cụ Ngô

Thì Ức (ông của Ngô Thì Nhậm) thì “tài cao học rộng,
người đã mở ra đường lối văn chương làm vẻ vang
cho đời trước”. Cụ Ngô Thì Sĩ (bố của Ngô Thì Nhậm)
“được núi sông hun đúc, hiểu thấu khí bao la của trời

đất, nắm được tinh hoa của sách vở, phong cách hào
phóng hùng hồn, tinh vi, uyên bác...”. Tác phẩm của
cụ thì “mênh mông như khơi xa, biển cả, chói lọi như
mặt trời, ngôi sao, vẻ thần kỳ dưới ngọn bút thật là
siêu việt xưa nay, các sĩ phu bàn đến văn chương đều
coi là bậc hùng bá”. Đối với Ngô Thì Nhậm, “văn ông

có ý tứ diễm lệ vừa hàm súc, vừa phóng khoáng, càng
ra nhiều lại càng hay, bao quát được bách gia, khu
khiển được cửu lưu, tài uyên bác thông đạt trở thành
ngọn cờ chót vót giữa rừng Nho chúng ta”.

Nhận định của Phan Huy Ích về thơ văn Ngô Thì
Nhậm như thế là tương đối chính xác. Được rèn

luyện từ nhỏ trong một đại gia đình văn học, Ngô Thì
Nhậm quả là một người rất uyên bác về mặt kiến
thức và rất nhuần nhuyễn về mặt bút pháp. Thơ ca
của ông thời niên thiếu mặc dầu nhiều chỗ đứng trên

lập trường của trí thức phong kiến, đã có nhiều bài
chứa đựng một khí phách lớn lao, hơi văn rất hào

133 |