Page 156 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Trần Quán đã tự chôn sống vì có người học trò là

Nguyễn Trang đã bắt tên bạo chúa Trịnh Tông nộp
cho Nguyễn Huệ. Bùi Huy Bích đỗ đến hoàng giáp,
từng viết bao nhiêu sách để răn dạy đạo đức cho đời,
cũng cầm quân chống lại Tây Sơn. Mặc dầu được

Quang Trung mời gọi, ông ta vẫn nhất định không ra
làm việc, chỉ trông ngóng Lê Chiêu Thống đem giặc
trở về. Đến khi bộ xương của tên bán nước ấy được
đưa về thì Bùi Huy Bích đã mặc áo đại tang ra lạy
khóc ở bên đường.

Trần Danh Án là một danh sĩ nổi tiếng đã để lại

rất nhiều thơ văn và cũng đã theo Lê Chiêu Thống
đến phút cuối cùng. Khi vua Quang Trung biết ông
ta lưu lạc ở miền rừng núi Bắc Giang thì vua đã sai
Ngô Thì Nhậm viết thư mời đến nhưng Trần Danh
Án vẫn ngoan cố không theo. Ngô Thì Chí, em ruột
Ngô Thì Nhậm, thì lại chính là người đề xướng việc

xin viện binh nhà Thanh và chính tự mình xin đi
Lạng Sơn để chuẩn bị việc phản quốc ấy.

Trong không khí gàn dở và bảo thủ ấy của giới
nho sĩ, Ngô Thì Nhậm đã nổi bật lên như con chim
phượng hoàng đứng giữa một đàn gà vậy. Ông đã đi

với Quang Trung một cách kiên quyết nhất. Thái độ

| 156