Page 187 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Bao nhiêu lần đi thi, đầu đề nào cũng thấy dễ,

bài làm nào cũng thấy hay, nhưng hỏng vẫn hoàn
hỏng. Đã bao nhiêu lần khăn gói vào Nam, bao lần
leo dải Hoành Sơn nhìn ra biển cả. Cây hoa sen mọc
ở bên đường dường như cũng ái ngại trước thái độ bền

bỉ của chàng thi hỏng: “Cứ ba năm lại đến một lần”.
Rồi cuộc, mộng khoa cử đã tan tành và suốt cuộc

đời, ông chỉ đỗ có cử nhân. Trước những thất bại liên
tiếp, nhiều lúc ông cũng đã nổi giận:

Trượng phu ba mươi tuổi chẳng nên danh gì!

Dạo khắp ven trời, khí bất bình chưa dịu.

Ngâm xong bảy bài ca, ngoảnh đầu nhìn lại,

Thân thế mờ mịt, chỉ đáng trừng mắt trông đời.

(Bài số 98)
Năm 32 tuổi, lần đầu tiên ông được nhà nước
phong kiến triệu vào kinh, bổ làm hành tẩu bộ Lễ.

Không ngờ chí khí ngang dọc của chàng thanh niên
khi xưa giờ đây đã thu hẹp trong công việc của một
người thư lại. Nhớ những lúc buổi sáng đứng trên
đỉnh Hoành Sơn, buổi chiều về tắm ở khe Bàn Thạch,
nhặt lấy mỗi nơi một hòn đá, coi non sông không đầy
một vốc tay, mà ngày nay sớm tối làm những công

187 |