Page 189 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

lớn như chim hồng hộc bay tít trên mây xanh. Có

người thanh cao ở ẩn như chim hạc đen ngủ một
mình bên sườn núi. Còn đáng khinh là loại người
như những con hoàng điểu chỉ tìm chỗ kiếm ăn. Ta
không phải là những con hoàng điểu ấy!

Thời gian làm quan ở bộ Lễ là thời gian ông hiểu
sâu thêm những cảnh thối nát, bất công và hèn yếu

của triều đình Huế. Tình cảnh xã hội từ bốn chục
năm qua không làm ông thỏa mãn:

Vinh khô tứ thập dư niên sự,

Chỉ hữu hà hoa tự cựu hồng...

(Sự việc hơn bốn mươi năm có lúc thịnh lúc suy.

Chỉ có những đóa hoa sen vẫn đỏ thắm như
ngày trước)

(Bài số 49)

Nguy cơ ngoại xâm đã từ lâu đe dọa đất nước.
Tây Ban Nha, Hà Lan trước đây và Anh, Pháp bây
giờ, đang liên tiếp cử tàu buôn tới các cửa bể Đà

Nẵng, Hà Tiên, Quảng Nam, v.v... Chính trong thời
kỳ Cao Bá Quát ở bộ Lễ, một tàu Pháp đã đến Trà
Sơn, còn tàu Anh thì lăm le ngoài biển. Cao không

189 |