Page 66 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Nhà Hồ để mất nước là vì “đã dùng gian trí để

cướp lấy nước, lại lấy gian trí để hiếp lòng dân” “thuế
má phiền sưu dịch nặng, pháp luật ngặt, hình phạt
nghiêm. Chỉ vì ích kỷ phi gia, chẳng nghĩ khổ dân
hại nước”.

Giặc Ngô thất bại là vì “không biết lấy khoan
thay bạo mà càng tàn bạo thêm. Chuyên chém giết

để ra oai, coi mạng người như cỏ rác. Trói bắt vợ con
của dân ta, cuốc đào lăng mộ của nước ta. Cấm cả
muối để dân khốn thức ăn, đòi gấm lụa để dân thiếu
đồ mặc. Chính thì hà khắc, hình thì thảm thương,

dân không sống nổi”.
Nhận rõ được sức mạnh của nhân dân, Lê Lợi và

Nguyễn Trãi đã tập hợp nhân dân lao động nghèo
khổ trong toàn quốc, gắn bó mật thiết với nhau để
cùng giết giặc, cứu nước.

Dựng gậy làm cờ, tụ hợp bốn phương manh lệ:

Rượu hòa nước lã, dưới trên một dạ cha con.

Chính vì vậy mà một khi nghĩa binh đã dấy, bốn
phương kéo đến như mây.

Nhìn rõ sức mạnh của quần chúng, Nguyễn Trãi
đã một mặt tập hợp và động viên quân dân ta, mặt

| 66