Page 235 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

không những không đứng dậy mà còn nói với Miên
Thẩm rằng: “Nguyễn Bá Nghi chẳng biết chính sự

thế nào, chứ văn thì dốt lắm”. Vì thế, Nghi thù Cao
mãi cho đến ngày y làm tổng đốc Bắc Ninh, một hôm
biết Cao có mặt trong một buổi làm chay có bày gươm
giáo gỗ và tàn, cờ bằng giấy, nên vu cho là “khởi ngụy”,
rồi vây bắt, đóng cũi đem về Hà Nội chém đầu. Truyền

thuyết này một phần dựa vào tài liệu của Kiều Oánh
Mậu (trong Bản triều bạn nghịch liệt truyện) tiêu
biểu cho dư luận của những người phục tài của Cao,
coi Cao vẫn trung thành với triều đình phong kiến,
không muốn Cao mang tiếng “phản nghịch”.

Cũng có những người vì yêu Cao, mến phục chí
khí ngang tàng của Cao, đã dựng lên những truyện

Cao bị bắt giam, trong nhà ngục có hai câu đối:
Một chiếc cùm lim chân có đế

Ba vòng xích sắt bước thì vương
1
hoặc đến khi chết Cao còn ngâm:

Ba hồi trống giục mồ cha kiếp,

Một nhát gươm đưa bỏ mẹ đời.

1 Đế và vương đều dưới chân Cao Bá Quát.

235 |