Page 255 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

trà mi, cây quỳnh, cây giao, mà chỉ thấy tràn ngập

những rau muống, rau cải, rau mùng tơi, quả na, quả
vải, quả cau, quả bầu, hoa mướp, hoa cà, hoa lau, hoa
dâm bụt...

Người ta cũng ít thấy trong thơ ông những
phượng hoàng, kỳ lân, hoàng anh, hoàng hạc, mà chỉ
thấy con chó, con mèo, con trâu, con lợn, con dê, con

cuốc, con cú, con ếch, con cò, con ngỗng, con thiêu
thân, con chuồn chuồn, con ba ba, con chim cắt, con
ve, con nhặng, con muỗi...

Cuộc sống nông thôn hầu như đã xóa đi ở ông
những dấu vết của cung điện đài các, những gác tía
lầu son, để cho tâm hồn ông nổi lên trong sáng lạ

thường giữa không khí yên lành đầm ấm và giản dị
của nông thôn Việt Nam.

IV

Bước ngoặt trong cuộc đời Nguyễn Khuyến cũng

là bước ngoặt trong sự nghiệp thơ văn của ông. Cho
đến nay, chúng ta chưa sưu tầm được bao nhiêu thơ
văn của ông trước năm ông về nghỉ. Tôi nghĩ rằng
thơ văn đó có phát hiện thêm cũng chưa chắc đã thực

255 |