Page 251 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Ngược lại, chính nhân dân lao động đã tạo ra bước

ngoặt lịch sử đối với ông. Chính nhân dân lao động
đã đưa ông đến đỉnh cao tâm hồn và nghệ thuật.

III

Nhân dân lao động đã giúp ông nhận thức nét
tương phản hết sức sâu sắc trong đời sống xã hội,

làm cho ông thấy rõ hơn nữa bộ mặt đê hèn của bọn
cướp nước và bọn bán nước.

Giặc Pháp đã phá tung hệ thống giá trị của xã
hội cũ, những giá trị mà chính ông từng theo đuổi.
Bọn chúng đã:

Khoét rỗng ruột gan trời đất cả,

Phá tung phên giậu hạ đi rồi.

Ông cảm thấy đau khổ và tủi nhục trước cảnh
quân thù tổ chức những “Hội Tây” để chúng reo cười
trước cảnh thanh niên thi leo cột mỡ, thi liếm chảo,
thế mà có người còn cười vui được:

Vui thế bao nhiêu nhục bấy nhiêu!

Kẻ thù còn đó, ông không còn an tâm ngồi đọc
kinh Xuân Thu và xem lịch Giáp Tỵ:

251 |