Page 256 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử
P. 256
là hay. Tài năng và kỹ xảo chưa đủ để tạo nên một
nhà thơ lớn. Cái quyết định giá trị của thơ ca trước
hết là tâm hồn và tư tưởng của nhà thơ. Với trình độ
uyên bác, với ba mươi năm trau chuốt dùi mài,
Nguyễn Khuyến nhiều lắm cũng chỉ có thể tạo ra
những bài thơ trang nghiêm như Bà huyện Thanh
Quan, uyển chuyển như Chu Mạnh Trinh, kiêu mạn
như Nguyễn Công Trứ...
Ông không thể đạt tới bản thân ông, nếu như
bước ngoặt lịch sử đã không tạo ra sự biến đổi căn
bản ở ông về cả cuộc sống lẫn tâm hồn.
Ông đã viết những bài thơ rất đẹp về thiên
nhiên, nhất là thơ viết về mùa thu. Màu xanh biếc
của bầu trời, lá vàng bay trước gió, cái yên tĩnh của
sông hồ, tiếng sáo diều trên không đã làm lắng dịu
tâm hồn ông. Ở ông, thiên nhiên đã đẹp lên gấp mấy
lần, bởi nó là nhu cầu của ông, là khát vọng của trái
tim ông đang cháy bỏng những tâm tư về đất nước
ông, nhân dân ông, thời thế ông...
Qua những bài thơ đầu về cảnh sắc của quê
hương, thiên nhiên chỉ mới diễm lệ và trang nghiêm
như người bạn quý. Cuộc sống ở nông thôn đã tạo cho
ông cái nhìn mới về thiên nhiên, khiến cho mỗi cảnh,
| 256
