Page 358 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Cả một thời kỳ đen tối của lịch sử trùm lên cuộc

đời của Nguyễn Đình Chiểu. Trong hoàn cảnh ấy,
lòng ông cứ rối như tơ, không cách nào gỡ được.
Những người trung nghĩa đều không tìm ra một sách

kế chống giặc! Những người vốn kiên quyết chiến
đấu chỉ có bàn tay không:

Mối tơ ai gỡ lúc này xong,

Một dãy trời Nam biếc mấy trùng.

Kẻ ứa gan trung trương mắt ngó

Người liều dạ sắt múa tay không. (233)

Nguyễn Đình Chiểu đã hình dung nạn ngoại xâm
đang giày xéo lên quê hương đất nước mình như một
nạn lụt lớn. Đứng trước cái tai nạn ghê gớm ấy, ông
đã phải kêu lên một cách thống thiết:

Trời mưa từng trận gió từng hồi

Bốn mặt giang sơn ngập cả rồi. (230)

Trong cái cảnh lụt lội này, dân đen thì chìm đắm,

còn lũ chó thì ngồi lồm chồm ở giường cao, ai là người
đến cứu vớt nhân dân? Đâu ông Hạ Vũ người anh
hùng trị thủy thời xưa: “Này ông Hạ Vũ ở đâu ơi!”.

| 358