Page 353 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Ôi! một trận khói tan, ngàn năm tiết rỡ.

......

Danh thơm đồn sáu tỉnh, chúng đều khen...

Tiếng hay trải muôn đời, ai cũng mộ. (254)

Nói chung, khi đề cập đến tinh thần chiến đấu
của nghĩa binh, ngòi bút của Nguyễn Đình Chiểu rất

hào hùng sôi nổi, nhưng đứng trước cái chết của
những chiến sĩ ở ngoài mặt trận, ông đã thốt ra
những tiếng than đau buồn ảo não:

Thấp thoáng hồn hoa bóng quế, lòng cố
hương gửi lại bóng trăng thu;

Bơ vơ nước quỷ non ma, hơi âm sát về theo

luồng gió bắc. (278)

Nguyễn Đình Chiểu viết những lời trên đây
trong hoàn cảnh sự tổn thất và hy sinh của nhân dân
ta đã quá nặng nề. Hết tỉnh này đến tỉnh khác rơi
vào tay giặc. Bao cuộc nổi dậy của nhân dân bị dập

tắt. Bao chiến sĩ đã bỏ mình vì nước. Triều đình đã
cam tâm cắt đất, đầu hàng. Nguyễn Đình Chiểu
chưa tìm ra được một kế sách cứu nước nên cũng khó
tránh được những tình cảm có chút bi quan như vậy.

353 |