Page 361 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

phục và tác động lẫn nhau giữa chính khí và tà khí.

Ông nghiên cứu sự sinh, khắc, thừa, chế của ngũ
hành, tìm hiểu mối quan hệ giữa sự thay đổi của thời
tiết, khí hậu, với diễn biến của các hiện tượng bệnh
lý. Từ sự vận chuyển nối tiếp trong thời gian của âm

dương ngũ hành, ông cho rằng cái đang tồn tại phát
triển đến tột mức, và đến chỗ thái quá, gọi là “cang
cục”, thì nó sinh biến và nhường vị trí cho cái mới
tiến lên.

Cái mới này sẽ kế thừa tiếp cái đã qua và giành
lấy địa vị tồn tại. Để khẳng định thêm điều đó, ông

đã nhắc lại lời của Triệu Quan: “Đó là chuyện cái sắp
tới thì tiến lên, cái thành công rồi thì lui xuống”. Như
vậy là trên dòng suối của sự vận động không một sự
vật và một quá trình nào là cố định và bất biến cả. Số
phận và sự tồn tại của chúng đều bị chi phối bởi
những nguyên tắc phổ biến như “vật cực thời phản”,

“cang cực thời biến”, “hết cùng lại thông”.

Quan hệ giữa ta và địch cũng mang tính chất
xung đột tất yếu như vậy, thì rõ ràng chỉ có thể được
giải quyết bằng con đường đấu tranh chứ không phải
bằng con đường hòa giải. Trên con đường chiến đấu

chống kẻ thù và giành lại độc lập cho dân tộc,

361 |