Page 354 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Đó là một giới hạn của lịch sử mà Nguyễn Đình
Chiểu chưa thể vượt qua. Tuy nhiên, điều đó không

hề làm giảm những giá trị về mặt tư tưởng của
Nguyễn Đình Chiểu. Trong thời đại của ông và suốt
hàng nghìn năm trong xã hội phong kiến, quan điểm
nhân dân, nhất là quan điểm về vai trò của nhân dân
trong chiến tranh, đã đạt tới đỉnh cao ở Nguyễn Đình

Chiểu. Ông đã phát triển một truyền thống lâu đời
của dân tộc ta, tức truyền thống dựa vào dân để
đánh giặc.

Ngay từ thời kỳ dân tộc ta mới giành được quyền
độc lập tự chủ từ tay bọn phong kiến Trung Quốc,
vấn đề chống ngoại xâm đã được đặt ra một cách cấp
bách. Trải qua các triều Ngô, Đinh, Lê, Lý, Trần, bao

cuộc chiến tranh vệ quốc đã giành được thắng lợi vẻ
vang với sự tham gia của đông đảo quần chúng. Sức
mạnh của nhân dân bao giờ cũng có ý nghĩa quyết
định đối với mọi thắng lợi. Nhận thức được điều đó là
một điều kiện thành công và một thước đo phẩm chất
của người trí thức. Trần Quốc Tuấn sau khi chỉ đạo
thắng lợi cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông đã

có nhận xét mang tính chất tổng kết về thượng sách
giữ nước là: “Khoan thư sức dân để làm kế sâu gốc,
bền rễ...”.

| 354