Page 365 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

tinh thần lạc quan và niềm tin sâu sắc vào thắng lợi

cuối cùng: bĩ rồi lại thái, khó khăn rồi sẽ thuận lợi,
thất bại rồi sẽ thành công, gian khó rồi sẽ có ngày
hạnh phúc. Tư tưởng truyền thống này đã được
Nguyễn Trãi thể hiện trong Bình Ngô đại cáo với

những câu như:
Xã tắc do đó được yên

Non sông từ đây đổi mới

Càn khôn bĩ rồi lại thái

Nhật nguyệt mờ rồi lại trong .
1
Sau khi Nguyễn Đình Chiểu mất, các sĩ phu yêu
nước Việt Nam lại tiếp tục nêu những mệnh đề “cùng

tắc biến, biến tắc thông” để phát động nhân dân
chống Pháp và tin tưởng vào công cuộc giải phóng
nước nhà. Đó cũng là tiếp tục phát triển những suy
nghĩ của Nguyễn Đình Chiểu và truyền thống tư

tưởng của dân tộc ta.
Thực dân Pháp đã đặt ra sự thống trị của nó trên

toàn bộ đất nước. Sống như thế nào đây trong hoàn
cảnh tối tăm và tủi nhục này? Với khí phách anh

1 Nguyễn Trãi toàn tập, đã dẫn, tr. 68.

365 |