Page 77 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Bui một tấc lòng ưu ái cũ.

Đêm ngày cuồn cuộn nước triều dâng.

(Thuật hứng, số 50)

Việc tất yếu phải xảy ra đã xảy ra. Bi kịch của
ông đã kết thúc bằng vụ án Trại Vải. Đối với vụ thảm

án này, đồng chí Phạm Văn Đồng đã nhận định:
“Đối với triều đình nhà Lê lúc bấy giờ, sau khi

“bốn biển đã yên lặng”. Nguyễn Trãi nhân nghĩa quá,
trung thực quá, thanh liêm quá! Nguồn gốc sâu xa
của thảm án vô cùng đau thương của Nguyễn Trãi bị
1
tru di ba họ là ở đó” .
Ông nhân nghĩa quá, trung thực quá, thanh liêm
quá. Ông đã một mình tỉnh, khi mọi người say. Bạn

ông là Nguyễn Mộng Tuân đã từng nhắc ông điều ấy:

Giai túy tùy nhân, vật độc tinh .
2
Ông không muốn say như mọi người, nhưng thực
ra ông cũng không thể tỉnh hơn người khác. Ông

1 Phạm Văn Đồng, “Nguyễn Trãi, người anh hùng dân tộc”,
Báo Nhân dân, ngày 19-9-1962.
2 Nguyễn Mộng Tuân, Hạ thiên chi Ức Trai tân cư. Chép trong
“Tinh tuyển thi gia, Luật thi”, Q.II, tờ 25, thư mục số 31.

77 |