Page 99 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

ông lại là một vấn đề khác, tôi nghĩ rằng những giai
thoại kỳ quái về khả năng của ông đoán trước được

mọi việc cụ thể là một điều có thể hiểu được trong
một xã hội còn đầy rẫy những điều mê tín, những
chuyện bịa đặt và hoang đường. Chúng ta cần làm
sáng tỏ vấn đề đâu là khả năng dự báo xã hội của
Nguyễn Bỉnh Khiêm do kiến thức và kinh nghiệm đã

đem lại và đâu là những điều vô lý mà người ta do
ngu muội và mê hoặc đã gán ghép cho ông.

Người ta còn bàn nhiều về cuộc sống thanh nhàn
và ẩn dật của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Đó là điều đáng
khen hay đáng chê. Đó là sự trốn tránh trách nhiệm
khi đất nước đang đòi hỏi sự đóng góp của mọi người
hay đó là thái độ ứng xử của người trí thức trong

trạng thái khủng hoảng và bế tắc. Phải chăng bất lực
trước những quan hệ xã hội rối ren và thối nát, người
trí thức không muốn làm hoen ố tâm hồn phẩm chất
của mình trong cuộc đua chen lợi danh ấy. Cao Bá
Quát sau ông ba trăm năm đã phân chia người trí
thức thành ba loại giống như ba loài chim. Loại thứ
nhất là những con chim hồng hộc bay bổng trên trời

xanh. Loại thứ hai là những con hạc đen đi ẩn bên
sườn núi. Loại thứ ba là những con chim hoàng yến
quanh quẩn trên lâu đài của những nhà quyền quý.

99 |