Page 95 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Nhưng tiếc thay hệ thống kiến thức ấy lại không

giúp họ nhìn xa thấy rộng.

Không nhận thức được sự đi lên của lịch sử,
không phát hiện được những gì đang chứa đựng
trong sự khủng hoảng hôm nay, không thấy được
một ngày mai hoàn toàn đổi mới, các nhà trí thức chỉ
biết bất mãn với những cảnh ngang trái xấu xa của

đương thời và lên án xã hội bằng những quan điểm
cũ kỹ của thánh hiền. Nguyễn Bỉnh Khiêm cũng
giống như các nhà trí thức thời ấy và có thể còn
nghiêm khắc hơn nữa khi ông lên án những cảnh:

“tham vàng bỏ nghĩa”, “của trọng hơn người”, “treo
dê bán chó”, “phản bạn, lừa thầy”.

Những lời lẽ đạo đức đó cũng chẳng có giá trị bao
nhiêu. Ông cũng chẳng hơn gì hàng trăm những nhà
nho khác đã từng nói đi, nói lại những điều như thế.
Khó tìm thấy điểm tích cực và cống hiến của Nguyễn

Bỉnh Khiêm ở mặt này.
Điều đáng để ta quý mến và kính trọng ông lại là

ở chỗ khác.

Trước hết là ở chỗ ông đã vượt qua những thói
thường của Nho gia để khẳng định bản lĩnh của mình.

95 |