Page 96 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Không phải dễ dàng mà phải có một bản lĩnh đặc

biệt mới gạt bỏ được các quan điểm ngu trung, các lời
chê bai, các sự cám dỗ để từ chối nhà Lê và lựa chọn
nhà Mạc. Phải có một bản lĩnh nhất định mới làm
chủ được mình trong mọi trường hợp khi xuất, khi

xử, khi ẩn, khi tàng.
Nguyễn Bỉnh Khiêm đã nuôi dưỡng và phát huy

những truyền thống tốt đẹp nhất của người trí thức
Việt Nam: đó là tinh thần nhân đạo rộng lớn, là lòng
yêu nước sâu sắc, là sự gắn bó mật thiết với nhân
dân. Thơ văn ông tiếp tục xúc động chúng ta từ

những tình cảm sáng ngời ấy, những tình cảm quán
triệt suốt cuộc đời ông từ nhỏ đến già.

Vì cuộc sống thanh bình và hạnh phúc của nhân
dân, ông đã bao lần hăng hái ra giúp nhà Mạc nhưng
bao lần ông đã phải cáo quan quay về. Lòng mong
mỏi suốt đời của ông vào một xã hội tốt đẹp đã không

thành hiện thực. Ông luôn luôn nêu lên trong thơ
những cảnh nghèo khổ, túng thiếu của nhân dân,
tình trạng đạo đức suy đồi, những cảnh chạy theo lợi
danh, những thói tục vì tiền bỏ nghĩa.

Tiếc rằng không vượt qua được những hạn chế
của thời đại và nhận thức, ông chỉ thấy mặt tác hại

| 96