Page 465 - Miền Nam giữ vững thành đồng Tập III

xã hội nhảy vọt, đành phải im lặng, cúi đầu”. Các nhà văn
nghệ hợp pháp chưa hết choáng váng vì thần tượng nối
tiếp đổ, thì năm 1964 đã qua trong bế tắc. Năm 1965 cũng
không “thông” gì hơn. Trong Tin sách số 43, hai người
Trường An và Y Linh nhận xét: “Trọn năm 1965, chưa có
một luồng sinh khí nào thổi vào văn đàn”, “độc giả vẫn
hờ hững với các tác phẩm nghệ thuật”, “sách in ra còn
một nỗi khó phát hành bởi vì nó tranh sao nổi với đường,
với sữa, với rau tươi”.

Thế là bế tắc, là xuống dốc từ đầu cho đến cuối từ
1954 đến 1965. Các ý kiến trích dẫn bên trên đều là của
văn nghệ sĩ ở Sài Gòn, không phải ý kiến của “Việt cộng
bôi đen thêm” chế độ bù nhìn và văn nghệ hợp pháp.
Nhiều lần các nhà văn họp bàn để tìm cách ra khỏi bế
tắc: Chịu! Từ Ngô Đình Nhu đến Nguyễn Cao Kỳ, giải
thưởng cũng lắm: vẫn xuống dốc! Không roi nào quất
nổi văn nghệ hợp pháp của các chế độ ngụy nối tiếp. Nói
một cách khác, bế tắc, xuống dốc là tình trạng tất yếu
và thường xuyên của văn học nghệ thuật dưới chế độ
thuộc địa kiểu mới. Chế độ thuộc địa kiểu mới đẩy văn
nghệ vào con đường cùng vì bắt buộc nó phải chống lại
nhân dân, dân tộc, dân chủ, thống nhất. Cùng tắc biến,
biến tắc thông, nhưng đảo chính của bọn quân phiệt với
nhau chưa phải là cái “biến” cần thiết. “Biến” là cách
mạng nhân dân, là kháng chiến chống Mỹ và tay sai;

LƯỢC SỬ ĐỒNG BÀO MIỀN NAM
ĐẤU TRANH CHỐNG MỸ VÀ TAY SAI 465