Page 111 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Quảng Nam; ghi rõ núi sông thành ấp, rạch kinh,

thuế má, nhân tài, vật sản... rõ ràng để thấy như
nhìn ngón tay trên bàn tay”.

Hai lời đánh giá trên đây đã nổi lên hai đặc điểm
nổi bật ở Lê Quý Đôn, người đã kết hợp những kiến
thức cao nhất của đương thời với thực tế sinh động
nhất của xã hội.

“Không sách gì không đọc” để vươn tới đỉnh cao

của kiến thức đó là đặc điểm đầu tiên của người trí
thức chân chính, đó là mục tiêu phấn đấu suốt đời
của người ấy. Nhưng đọc sách mà không suy nghĩ
đến cùng để gạn đục khơi trong, để biến những kiến
thức của xã hội thành những nhận định độc lập của

bản thân trước những hiện tượng phức tạp của cuộc
sống thì đọc sách như thế chỉ là con mọt sách. Những
người này không thể trở thành trí thức mà chỉ là nạn
nhân không tự giác của chủ nghĩa giáo điều mà thôi.

Nhìn đất nước mình: “như nhìn ngón tay trên
bàn tay”, đó cũng là đặc điểm thứ hai nổi bật ở người

trí thức chân chính. Cuốn sách quan trọng nhất của
người trí thức chưa phải là những cuốn sách được
xếp trong kho của thư viện mà là cuốn sách rộng lớn
mở ra giữa cuộc đời, trước cảnh bao la của núi sông,

111 |