Page 116 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

đầu là vừa học tập và biên soạn, vừa điều tra và

nghiên cứu.

Chính ông đã viết về tinh thần cố gắng biết rộng
nghe nhiều của ông như sau: “Tôi vốn người nông cạn
lúc còn bé thì thích chứa sách, lúc trưởng thành ra
làm quan xem lại sách đã chứa trong tủ, vâng theo
lời dạy lúc qua sân”, lại được giao du nhiều với bậc
hiền sĩ đại phu. Thêm vào đấy, phụng mệnh làm việc
công, bốn phương dong ruổi. Đi đến đâu cũng để ý
tìm tòi, phàm việc gì mắt thấy tai nghe đều dùng bút
ghi chép lại phụ thêm lời bình luận sơ qua, giao liều
dồn đựng vào túi sách, lâu ngày tích lập sau mới

chép thành từng thiên...”.

“Dùng bút ghi chép, lại phụ thêm lời bình luận”,
đó là cách thức làm việc suốt đời của Lê Quý Đôn.
Đọc sách như thế và tìm hiểu cuộc sống cũng như
thế. Có thể nói, ông đã đọc hết các sách mà ông tìm
thấy. Đọc đến đâu, ghi chép đến đấy, chép xong sắp
xếp vào từng loại khác nhau, vừa hệ thống hóa kiến
thức của mình, vừa cung cấp những tư liệu giúp cho
học trò của ông và thanh niên đương thời nhanh
chóng hiểu biết.

Để góp phần giáo dục đạo đức cho mình và cho

người khác, ông đã ghi những gương sáng, những lời

| 116