Page 113 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Từ trước đến nay, bao nhiêu người đã ngợi ca tài

năng hiếm có của Lê Quý Đôn: “hai tuổi đã biết đọc
chữ “hữu” và chữ “vô”, năm tuổi đã đọc được nhiều
bài trong Kinh Thi, mười bốn tuổi đã đọc hết ngũ
kinh, tứ thư, sử, truyện, và đọc đến cả Chư Tử, trong

một ngày có thể làm được mười bài phú không cần
viết nháp”.

Chủ nghĩa Mác không phủ nhận, những năng
khiếu bẩm sinh của mỗi người, nhưng tài năng và sự
nghiệp của một con người không phải chỉ hình thành
từ năng khiếu bẩm sinh. Giá trị của một con người là

ở chỗ người ấy đã phát triển năng khiếu bẩm sinh
như thế nào để từ hoàn cảnh của xã hội và nỗ lực của
cá nhân, họ đã tự mình tạo ra phẩm giá và bản lĩnh
của chính mình. Hãy trả cho “Thượng đế” những cái
bẩm sinh! Hãy cảm ơn núi sông, nếu như linh khí
của núi sông đã kết tinh lại ở con người ấy. Chúng ta

đánh giá con người ở chỗ người ấy đã rèn luyện và
phát triển bản thân như thế nào dưới tác động của
gia đình, của quê hương, của hoàn cảnh xã hội.

Gia đình Lê Quý Đôn là một gia đình trí thức luôn
luôn gắn bó với đời sống xã hội, xúc tiếp thường xuyên

với các tầng lớp nhân dân. Cha đẻ ông là tiến sĩ Lê

113 |