Page 112 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

thành ấp, vật sản, nhân tài... Tuy nhiên, sống giữa
cuộc đời nhưng không phải ai cũng nhìn được cuộc

đời “như nhìn ngón tay trên bàn tay”. Cuốn sách của
cuộc đời cũng như cuốn sách trong kho đều khép lại
trước những con người mù chữ.

Không thể hiểu gì về cuộc sống nếu như không
trang bị cho mình những kiến thức cao nhất mà
nhân loại đã tích lũy. Không có sự kiểm nghiệm và
bổ sung của cuộc sống thì kiến thức sẽ thành viển
vông. Phép biện chứng ấy giữa lý luận và thực tiễn,
là phương châm hoạt động của mọi người trí thức, là

mối quan hệ giữa cuốn sách trong kho và “cuốn sách
cuộc đời” là hai điều kiện đã hun đúc nên tài năng
kiệt xuất của Lê Quý Đôn.

II

Con người bao giờ cũng là sản phẩm của lịch sử.
Chủ nghĩa Mác dạy chúng ta tìm bản chất con người

từ tổng hòa những quan hệ xã hội. Vậy điều kiện lịch
sử và xã hội nào đã tạo nên những người như Lê Quý
Đôn; khiến cho Lê Quý Đôn đã dễ dàng vượt qua con
đường gập ghềnh của khoa học để vươn tới đỉnh cao
của trí tuệ loài người.

| 112