Page 290 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

không thể tránh khỏi ảnh hưởng của ý thức hệ phong

kiến thống trị. Thời đại Nguyễn Đình Chiểu sống và
hoạt động là thời đại Nho giáo tôn sùng tột mức và
trở thành chỗ dựa về tinh thần của triều Nguyễn
đang mục nát. Nho giáo ngự trị trong mọi lĩnh vực

của đời sống xã hội lúc bấy giờ. Nói chung, nó hướng
dẫn mọi suy nghĩ và hành vi của con người đồng thời
điều chỉnh các quan hệ xã hội. Nó chiếm lĩnh vũ đài
tư tưởng và học thuật của thời đại. Nó là cái lò đào
tạo ra các tầng lớp trí thức.

Nguyễn Đình Chiểu xuất thân trong một gia

đình nhà nho. Từ tấm bé, ông đã bị ràng buộc vào
những giáo điều Nho giáo của cha mình. Lớn lên, cắp
sách đến trường, Nguyễn Đình Chiểu lại tiếp tục
được rèn đúc trong khuôn khổ của Nho giáo. Hằng
ngày ông tâm niệm những lời dạy của thánh hiền;
dùi mài những lời chú giải của Chu Tử, Trình Tử.

Ông đã sớm trau dồi những phẩm chất của người
quân tử ước mơ thực hiện cái lý tưởng “tề gia, trị
quốc, bình thiên hạ” và bảo vệ cương thường của chế
độ phong kiến. Những câu cách ngôn của thánh hiền,

cùng những quy phạm đạo đức, những phương châm
xử thế của Nho giáo, đã từng ngày, từng ngày thấm

| 290