Page 294 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Hy Doãn, Cao Bá Quát lấy tên là Chu Thần đều

muốn nói lên hoài bão của mình, muốn trở thành bề
tôi giỏi như Y Doãn, Chu Công để giữ gìn đạo cương
thường và phò vua giúp nước.

Như vậy, Nho giáo chính là điều ràng buộc lớn
đối với mọi người trí thức thời xưa. Nhưng khi gặp
những thử thách của cuộc sống thì bản lĩnh của mỗi

người trí thức lại bộc lộ ở chỗ họ vượt qua những
ràng buộc ấy mà suy nghĩ và sáng tạo.

Nền giáo dục theo khuôn khổ Nho giáo thời xưa
đã đào tạo ra hàng loạt trí thức có hiểu biết và niềm
tin như vậy. Tuy nhiên, khi bước vào đời từ những
hoàn cảnh xã hội khác nhau, họ đã có những thái

độ và kiến giải khác nhau trước những vấn đề của
cuộc sống.

Những người trí thức thi đỗ, ra làm quan, gặp
nhiều may mắn trên bước đường danh vọng, tất
nhiên hết lòng phụng sự nhà vua, phụng sự chế độ
phong kiến bằng kiến thức Nho giáo của mình.

Những ung nhọt của chế độ phong kiến, những
mâu thuẫn bên trong của xã hội này, cùng những va
vấp của bản thân đã dẫn đến những tư tưởng tiêu

| 294