Page 293 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

cú, ông tỏ lòng biết ơn Khổng Tử đã đem lại cho con

người cái đạo vua tôi, cha con, chồng vợ, anh em bầu
bạn. Ông mong mỏi cuộc đời sẽ phát huy được cái đạo
ấy trong một xã hội tốt đẹp mà vua ra vua, tôi ra tôi.
Cái xã hội ấy rất là hiếm có nhưng ông luôn luôn mơ

ước và tin tưởng: “Nghìn năm có một hội minh lương,
vua thánh tôi hiền vững bốn phương”.

Với niềm tin tưởng ấy, ông ra sức học tập với
tinh thần:

Thánh xưa hiền trước để lời,

Phò vua, giúp nước, sửa đời, dạy dân.

Học cho biết lẽ quân thần,

Biết phần phụ tử, biết phần hiếu trung. (218)

Niềm tin chân thành đó của Nguyễn Đình Chiểu
đối với các bậc thánh hiền và những giáo điều của
Nho giáo có một ý nghĩa phổ biến trong tầng lớp trí
thức Việt Nam thời phong kiến. Ngay những bậc trí
thức lớn có nhiều cống hiến cho đất nước và nhân

dân như: Nguyễn Trãi, Ngô Thì Nhậm, Cao Bá Quát
v.v... cũng không đi chệch khỏi niềm hy vọng chung
của kẻ sĩ là mong được trở thành những vị tôi hiền
trong một thời thánh đế. Ngô Thì Nhậm lấy tên là

293 |