Page 292 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

thời là những nhà văn học, sử học, y học, và am hiểu
cả thiên văn, lý số. Nho giáo giữ địa vị thống trị nên

trong tư tưởng Nguyễn Đình Chiểu, cũng như trong
toàn bộ hệ thống kiến thức uyên bác của ông Nho giáo
và hình ảnh của Khổng Tử đứng ở vị trí hàng đầu
cũng là một điều dễ hiểu. Ông luôn luôn đề cao “năm
phẩm rừng Nho”, đề cao đạo đức “trung, hiếu, nhân,

nghĩa, tiết hạnh” và rất mực tôn sùng Khổng Tử:
Ba vua năm đế đến vừa qua,

Nối đạo trời rao đức thánh ta.

Hai chữ càng thương dân các nước,

Một câu trung hiếu dựng muôn nhà. (236)

Trong Dương Từ Hà Mậu, Nguyễn Đình Chiểu
đã tưởng tượng một cách thích thú cảnh Khổng Tử đi
châu Ngọc hoàng thượng đế rất uy nghi đẹp đẽ:

Ngồi trong kiệu ngọc tán vàng,

Một ông Khổng Tử dung nhan tốt lành.

Theo sau biết mấy thần linh,

Coi trong thẻ bạc đề danh đại hiền. (2020)

Ông tin rằng chính nhờ Khổng Tử mà cuộc đời có
trật tự, có đạo đức. Trong 5 bài thơ ngũ ngôn tuyệt

| 292