Page 329 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

nhân dân trong công cuộc kháng chiến cứu nước.

Trong số đó, có cả những người đã ra làm quan,
nhưng khi đất nước bị quân thù giày xéo, họ đã từ bỏ
quan chức để trở về đứng trong hàng ngũ chiến đấu
của nhân dân. Cùng với giáo gươm, văn thơ của họ

cũng là một vũ khí sắc bén để đánh quân thù.
Ngay khi quân Pháp đặt chân lên đất Gia Định,

nhiều người trí thức như Nguyễn Đình Chiểu, Trần
Thiện Chánh, Nguyễn Thông, Nguyễn Thành Ý, Đỗ
Trình Thoại đã gia nhập phong trào nghĩa binh. Sau
hòa ước 1862, lại nhiều trí thức khác nữa đi theo

Trương Định; hoặc trên cương vị của mình tích cực
ủng hộ nghĩa quân.

Chúng ta mãi mãi ghi nhớ văn thơ và hành động
của những người trí thức như Bùi Hữu Nghĩa, Thủ
Khoa Huân, Huỳnh Mẫn Đạt, Nguyễn Văn Lạc, Hồ
Huân Nghiệp v.v... Nhân dân ta cũng mãi mãi xúc

động trước tấm gương bất khuất của những người ấy.
Hồ Huân Nghiệp hiên ngang lên máy chém với câu
thơ: “Kiến nghĩa ninh cam bất dõng vi”. Thủ Khoa
Huân, người chiến sĩ kiên cường ba lần khởi nghĩa,
hai lần bị bắt ấy, trước khi bị chém đã bình tĩnh đọc

hai câu đối như sau:

329 |