Page 325 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

địch đằng đông kéo địch đằng tây, chúng tôi chống
địch, đánh địch và sẽ thắng địch. Nếu ngài còn nói

hòa nghị cắt đất cho địch thì chúng tôi không tuân
mệnh triều đình và chắc hẳn là như thế sẽ không bao
giờ có hòa thuận giữa các ngài và chúng tôi, ngài sẽ
không lấy gì làm lạ cả” .
1
Cuối cùng Trương Định đã hy sinh anh dũng
trong trận đánh ngày 20 tháng 8 năm 1864. Các đội
nghĩa quân dưới quyền chỉ huy của ông do đó phải

rút lui và phân tán đi các ngả. Tuy nhiên, tinh thần
chiến đấu của nghĩa quân và nhân dân ở lưu vực
sông Đồng Nai vẫn mãi mãi là một tấm gương chói
lọi trong lịch sử. Kẻ thù của chúng ta cũng phải thừa
nhận rằng trong chiến đấu “họ can đảm và quyết

tâm một cách phi thường”.
Hình ảnh những người dân áo vải, cầm vũ khí

thô sơ kiên cường chống giặc cứu nước là một nguồn
cảm hứng vô tận đối với nhà thơ Nguyễn Đình Chiểu.
Tinh thần dũng cảm và quyết tâm chiến đấu của
nhân dân lúc này càng củng cố thêm nhận thức trước
kia của Nguyễn Đình Chiểu về những giá trị cao đẹp

của họ.

1 Trần Văn Giàu Chống xâm lăng, tập I, tr. 160.

325 |