Page 332 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Đình Chiểu không khỏi thốt tự đáy lòng những lời

đau xót nhất. Đó là những tiếng nói vò xé ruột gan
khi thấy xóm làng, quê hương và từng mảnh đất của
miền Nam bị chiến tranh tàn phá và rơi vào tay giặc.

Tiếng khóc của Nguyễn Đình Chiểu thể hiện
những nỗi lo âu và niềm mong mỏi lớn nhất của toàn
thể nhân dân yêu nước: “Khóc là khóc nước nhà cơn

bấn loạn, hôm mai vắng chúa, thưa buồn nhiều nỗi
khúc nhôi; than là than bờ cõi lúc qua phân, ngày
tháng trông vua ngơ ngẩn một phương tơ dại...”. Hay
“vì ai khiến đưa chia, khăn xé nhìn giang san ba tỉnh

luống thêm buồn, biết thuở nào cờ nhật trống rung,
hỡi nhật nguyệt hai vầng sao chẳng đoái”.

Càng thương nước bao nhiêu, Nguyễn Đình
Chiểu càng thương xót những người dân lành,
thương xót đồng bào của mình bị chiến tranh xâm
lược của giặc Pháp đẩy vào cảnh điêu linh thống khổ.

Ông không thể không xót xa khi “Các bậc sĩ,
nông, công, cổ liền mang tai với súng song tâm”. Và

tự đáy lòng ông cảm thấy: “Đau đớn bấy, mẹ già ngồi
khóc trẻ, ngọn đèn khuya leo lét trong lều; não nùng
thay, vợ yếu chạy tìm chồng, cơn bóng xế dật dờ trước
ngõ”. (253)

| 332