Page 349 - Người tri thức Việt Nam qua những chặng đường lịch sử

Thương ôi! Người ngọc ở Bình Đông

Lớn nhỏ trong lòng thảy mến trông (270)

...

Một trận trải gan trời đất thấy

So xưa nào thẹn tiếng anh hùng. (271)

Các vị thủ lĩnh của nghĩa quân sở dĩ trở thành
anh hùng chân chính là vì họ đáp ứng được lòng

mong đợi của hàng triệu nhân dân đang nóng bỏng
căm thù. Đằng sau các vị anh hùng ấy, Nguyễn Đình
Chiểu nhìn rõ sức mạnh to lớn của nhân dân trong
kháng chiến. Trong thơ văn của mình, ông đã dành
những trang chói lọi nhất để nói về những cuộc chiến

đấu của những người nghèo khổ lam lũ, xuất thân
từ “dân ấp dân lân”. Tiêu biểu cho những áng thơ
văn ấy là bài Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc viết năm
1861, và bài Văn tế nghĩa sĩ trận vong lục tỉnh viết

năm 1874.
Những người nông dân “côi cút làm ăn, toan lo

nghèo khổ”, vừa bình dị, vừa anh hùng, thật đáng
yêu thương biết mấy. Những con người đó có những
phẩm chất cao đẹp khiến cho “tiếng đồn trung nghĩa
đi xa; thói giữ cương thường làm chắc”. Trong lĩnh

349 |